katkılarıyla...

TÜRSAB’ın yabancı platformlarla ilgili aldığı karar, eski düzen ile yeni dünyanın çarpıştığı bir kavşak gibi duruyor.
Bir yanda “meslek onuru, yerli acente, kayıt dışı ekonomiyle mücadele” söylemi; diğer yanda sınır tanımayan dijital platformlar, algoritmalar ve yeni tüketici alışkanlıkları var. Bu karar, işte bu gerilimin ürünü.

TÜRSAB’ın refleksi anlaşılır. Yıllardır bu sektör “kurallı bir pazar” mantığıyla yürüdü: Belge var, ofis var, sorumluluk var. Yabancı platformlar ise bu yapıyı by-pass ediyor. Vergi meselesi muğlak, tüketici şikâyetinde muhatap belirsiz, yerli acente ise vitrin dışına itiliyor. Bu noktada TÜRSAB “oyunun kuralları varsa herkes uysun” diyor. Kurumsal akıl açısından bu bir risk yönetimi hamlesi.

Ama işin şiirsel ve acı tarafı şu:
Dünya çoktan başka bir ritimde akıyor. Turist artık tabelaya değil, ekrana bakıyor. Yasaklayarak, kapıyı kapatarak değil; oyunu yeniden tasarlayarak kazanılan bir çağdayız. Yabancı platformları dışlamak kısa vadede iç pazarı korur gibi görünür ama uzun vadede sektörü cam fanusa kapatır. Fanusta çiçek solar; bunu tarih defalarca gösterdi.

Asıl eksik olan vizyon şu:
“Bu platformlar var ve kalıcı. O hâlde biz bu ekosistemin neresinde duracağız?”

Entegrasyon, ortak standartlar, veri paylaşımı, yerli acenteye dijital kas gücü… Bunlar konuşulmadan alınan her sert karar savunma refleksi olarak kalır; hücum planı olmaz.

TÜRSAB haklı kaygılarla hareket ediyor ama yöntem 20. yüzyıl mantığı taşıyor. Bugünün oyunu yasakla değil, akılla, teknolojiyle ve cesaretle oynanıyor. Asıl sınav da tam olarak burada.

Şimdi somut bir örnekle tabloyu açalım:
Bir arkadaşım, yoğun reklam yapan küresel platformlardan biri üzerinden Mısır’daki Sharm El Sheikh’te bir otel satın alıyor. Fiyat olağanüstü ucuz olduğu için “bir şeyler ters” hissini görmezden geliyor. Otele gece yarısı ulaştığında resepsiyonda sürprizle karşılaşıyor: Sistemlerinde “Estonya vatandaşı” olarak göründüğünü, Türk olduğu için ekstra ödeme yapması gerektiğini söylüyorlar. Aksi hâlde otele alınmayacak.

İtiraz ediyor ama muhatap yok. Sonunda tatili çöpe gitmesin diye ödediği bedel kadar parayı bir kez daha ödemek zorunda kalıyor. Platforma iade için attığı mailler haftalardır sürüyor; sonucu belirsiz.

Bu tekil bir anekdot değil; meselenin kalbine saplanan bir bıçak.

Eğer Estonya vatandaşı Mısır’da Türk’ten daha ucuza tatil yapabiliyorsa, burada sadece rekabet değil, algoritmik bir çifte standart var.

Yabancı platformların fiyat politikası artık klasik liste değil.
Bu; dinamik, kişiye ve ülkeye göre eğilip bükülen bir matematik. IP adresi, vatandaşlık, harcama alışkanlığı, hatta kriz algısı… Hepsi fiyatın içine gömülü. Türk tüketici “yüksek talep ama tolere edilebilir fiyat hassasiyeti” etiketiyle sınıflandırılıyor. Sonuç: Aynı otel, aynı tarih, aynı oda — farklı pasaport, farklı bedel.

Bu teknik olarak mümkün. Etik olarak sorunlu. Sektör açısından yıkıcı.

İşte bu noktada TÜRSAB’ın pozisyonu anlam kazanıyor. Mesele sadece yerli acenteyi değil, Türk tüketicinin sistematik olarak daha pahalıya mahkûm edilmesini korumak.

Yerli acente vitrinde pahalı görünürken, yabancı platform perde arkasında fiyat kırıyor. Algoritma adaleti değil, kârı gözetir.

Ama yine aynı yere geliyoruz:
Bu tabloyu yalnızca yasakla düzeltmek mümkün değil. Asıl ihtiyaç şeffaflık.

“Aynı ürün, aynı koşul, aynı fiyat bandı” ilkesini dayatacak regülasyon gerekiyor. Avrupa bunu tartışıyor; biz hâlâ kapıyı kilitlemeyi konuşuyoruz. Oysa platformlar fiyatlama mantığını açıklamak zorunda kalmalı; yerli acente bu veriye erişebilmelidir.

Şiirsel ama sert bir gerçek var:
Turizm artık broşürle değil, algoritmayla satılıyor. Algoritma denetlenmezse adalet kaybolur.

TÜRSAB doğru soruyu soruyor; ama cevabı yalnızca yasakta ararsa haksızlığın sadece biçimi değişir.

Oyunu kuran kazanır.
Kapıyı kapatan sadece zaman kazanır.