Türkiye'de e-Devlet sistemine girişlerde güvenliğin artırılması amacıyla uygulamaya konulan çift aşamalı doğrulama sistemi, teoride vatandaşın bilgilerini korumayı hedefleyen olumlu bir adım olarak sunuluyor. Ancak uygulamanın sahadaki sonuçları, milyonlarca vatandaşı mağdur etme riski taşıyan ciddi bir sorunu ortaya çıkarıyor.

Bugün Türkiye'de milyonlarca kişi hâlâ NFC özelliği bulunmayan telefonlar kullanıyor. Emekliler, dar gelirli vatandaşlar, öğrenciler ve teknolojik cihazlarını sık değiştirme imkânı olmayan insanlar için telefon bir lüks değil, temel iletişim aracıdır. Devlet hizmetlerine erişimin ise kullanılan cihazın modeline bağlı hale gelmesi kabul edilebilir değildir.

Sorulması gereken temel soru şudur:

Devlet, vatandaşına hizmet vermek için mi vardır, yoksa vatandaş devletin belirlediği teknoloji standartlarına uyabilmek için sürekli yeni cihaz almak zorunda mıdır?

Dijital dönüşümün amacı hayatı kolaylaştırmak olmalıdır. Eğer getirilen bir uygulama vatandaşın işini zorlaştırıyor, sisteme erişimini engelliyor ve ek maliyet oluşturuyorsa burada dönüşüm değil, dijital engel söz konusudur.

Özellikle son yıllarda ekonomik şartların ağırlaştığı bir dönemde milyonlarca insanın yalnızca e-Devlet'e giriş yapabilmek için yeni telefon alma zorunluluğuyla karşı karşıya bırakılması sosyal devlet anlayışıyla bağdaşmamaktadır. Bir vatandaşın vergi ödemesi, SGK hizmetlerine ulaşması, ikametgah belgesi alması veya kamu işlemlerini gerçekleştirmesi kullandığı telefonun teknik özelliklerine bağlı olmamalıdır.

Güvenlik elbette önemlidir. Ancak güvenlik ile erişilebilirlik arasındaki denge doğru kurulmalıdır. Dünyanın birçok ülkesinde çift aşamalı doğrulama; SMS, mobil uygulama, e-posta, fiziksel güvenlik anahtarı veya alternatif doğrulama yöntemleriyle desteklenmektedir. Tek bir teknolojik altyapıya bağımlı sistemler, güvenlik sağlarken erişim sorunları yaratmaktadır.

Kamusal hizmetlerde temel ilke kapsayıcılıktır. Bir uygulama geliştirilirken en yeni teknolojiye sahip kullanıcı değil, en dezavantajlı kullanıcı da düşünülmelidir. Çünkü devlet hizmetleri belirli bir kesimin değil, 85 milyon vatandaşın ortak hakkıdır.

Bugün yaşanan tartışma aslında teknolojik değil, demokratik bir meseledir. Kamu hizmetlerine erişim bir ayrıcalık değil, anayasal bir haktır. Bu hak, vatandaşın cebindeki telefonun marka ve modeline göre sınırlandırılamaz.

Yetkililerin, güvenlikten taviz vermeden NFC zorunluluğu olmayan alternatif doğrulama yöntemlerini hızla devreye alması gerekmektedir. Aksi halde dijitalleşme adı altında vatandaşın önüne yeni duvarlar örülmüş olacaktır.

Teknoloji insan için vardır. İnsan teknolojinin şartlarına mahkûm edilmek için değil.Bu makaleden hareketle sosyal medyada dikkat çekecek kısa bir slogan da kullanılabilir:

"e-Devlet'e girmek için yeni telefon almak zorundaysak, sorun vatandaşta değil sistemdedir!"
Sabır ve Sağlıcakla kalın....